Sponsorlu Bağlantılar

Devlet Yönetimi

  • Türk-İslam devletlerinde yöneticiler Han, Hakan, Sultan, Sultan-ı azam gibi ünvanlar kullanmışlardır.
  • Türk-İslam devletlerinde hükümdar geniş yetkilere sahiptir. Saray, hükümet, ordu ve adalet olmak üzere dört müessesenin de başı olarak yasama, yürütme, yargı yetkilerini kendi şahsında toplamıştır.
  • Hükümdarlık sembolleri; Sancak, hutbe okutmak, para bastırmak, taht, tuğra veya tevki, hilat, nevbet, çetr, asa ve otağ’dır.
  • Türk-islam devletlerinde ülke hanedan üyelerinin ortak malıdır.
  • Türk-İslam devletlerinde ülke, eyalet (vilayet) adı verilen idari bölgelere ayrılmıştır. Buralara yönetici olarak askeri valiler veya hanedan üyeleri görevlendirilmiştir.
  • Hanedan üyesi valiler yönetimleri altındaki yerleri özerk olarak yönetirler, kendilerine has idari ve askeri teşkilatlar oluşturabilir ve buraları miras olarak bırakabilirlerdi.
  • Karahanlılar ülkeyi eski Türk devletlerinde olduğu gibi ikili sistem ile idare etmişlerdir.
  • İslamiyetten önceki devletlerde var olan Kut Anlayışı Türk-İslam devletlerinde de devam etmiştir.
  • Devlet örgütlenmesi Büyük Selçuklu Devleti’nde daha çok gelişmiş ve diğer Türk-İslam devletleri tarafından örnek alınmıştır.
  • Büyük Selçuklularda devlet işleri Divan-ı Saltanat adı verilen vezir başkanlığındaki divanda görüşülür ve karara bağlanırdı.

Divan üyeleri

  • İç ve dış yazışmaları yürüten : Tuğrai
  • Maliye ile ilgili işleri yürüten : Müstevfi
  • Toprakların kaydını ve dağıtımını yapan : Pervaneci
  • Askerlikle ilgili işleri yürüten : Emir-i Arz
  • Mali ve idari işlerin teftişini yapan : Müşrif

Türk-İslam devletlerinde sarayda hükümdarın resmi ve özel işlerinden sorumlu doğrudan hükümdara bağlı birçok görevli bulunurdu.Bunlar;

  • Alemdar : Savaşlarda bayrak ve sancağı taşır.
  • Abdar : Hükümdarın temizliği ile ilgilenir.
  • Candar : Sarayı korumakla görevlidir.
  • Camedar : Hükümdar ve ailesinin elbiseleri ile ilgilenir.
  • Çaşnigin : Hükümdarın yiyecekleri ile ilgilenir.
  • Emir-i Ahur : Atların bakım ve terbiyesi ile ilgilenin
  • Hacip : Protokolde vezirden sonra gelir. Sarayın her türlü işinden sorumludur. Saray protokollerini düzenler.
  • Hares Emiri : Devlete ve hükümdara karşı suç işleyenleri yakalayıp cezalandırır.
  • Silahdar : Hükümdarın silahları ile ilgilenir.

Büyük Selçuklularda Diğer Divanlar ve Görevleri

  • Divan-i istifa : Müstevfi’nin başkanlığında mali işlerle ilgilenir.
  • Divan-ı Arz : Emir-i Arz’ın başkanlığında ordunun ihtiyaçları ve askerin maaş işleri ile ilgilenir.
  • Divan-ı İşraf : Müşrifin başkanlığında mali ve idari işlerin denetimi ile ilgilidir.
  • Divan-ı İnşa :Tuğrai’nın başkanlığında devletin yazışmalarını yapar.
  • Niyabet-i Saltanat : Naibin başkanlık ettiği divandır. Hükümdar ülkede olmadığında devlet işleri ile ilgilenir.
  • Divan-ı Mezalim : Sultanın başkanlığında önemli davalar ve ağır siyasi suçların görüldüğü divandır.
Sponsorlu Bağlantılar